فیشینگ و برداشت غیرمجاز از حساب؛ چگونه از خود محافظت کنیم؟

شاید برای شما هم پیش آمده باشد که پیامکی با عنوان «ابلاغیه»، «ثبت شکایت»، «واریز سود سهام»، «یارانه» یا حتی «مشاهده پرونده قضایی» دریافت کنید و در آن لینکی قرار داشته باشد که شما را به یک صفحه اینترنتی هدایت کند.

گاهی همین یک کلیک می‌تواند زمینه سوءاستفاده از اطلاعات بانکی و برداشت غیرمجاز از حساب را فراهم کند.

اما فیشینگ چیست و اگر متوجه شدیم از حسابمان برداشت غیرمجاز شده، چه اقدامی باید انجام دهیم؟

فیشینگ چیست؟

فیشینگ (Phishing) روشی برای فریب افراد و به دست آوردن اطلاعات محرمانه آنهاست.

در این روش، مجرم معمولاً خود را به جای یک بانک، سازمان، شرکت یا شخص معتبر معرفی می‌کند و با استفاده از پیامک، ایمیل، شبکه‌های اجتماعی یا سایت جعلی، قربانی را ترغیب می‌کند اطلاعاتی مانند شماره کارت، رمز دوم، CVV2 یا سایر اطلاعات بانکی را وارد کند.

برای مثال، ممکن است پیامکی با مضمون «ابلاغیه قضایی جدید برای شما صادر شده است» دریافت کنید و لینکی در آن قرار داشته باشد. کاربر پس از ورود به سایت جعلی، اطلاعات بانکی خود را وارد می‌کند و مجرم از این اطلاعات برای سوءاستفاده مالی استفاده می‌کند.

اگر از حساب شما برداشت غیرمجاز شد چه کنید؟

در چنین شرایطی زمان اهمیت زیادی دارد.

اگر متوجه شدید مبلغی بدون اجازه شما از حساب برداشت شده است، در اولین فرصت اقدامات لازم برای مسدود کردن کارت یا دسترسی بانکی مربوط را انجام دهید و موضوع را به بانک اطلاع دهید.

همچنین پیامک‌های بانکی، رسید تراکنش، شماره حساب یا کارت مقصد، لینک یا پیام مشکوک و سایر اطلاعات مرتبط را حذف نکنید.

این اطلاعات ممکن است در پیگیری موضوع و شناسایی مسیر انتقال وجه اهمیت داشته باشد.

آیا برداشت غیرمجاز جرم است؟

برداشت غیرمجاز از حساب بانکی، بسته به نحوه ارتکاب و شرایط پرونده، می‌تواند مشمول عناوین مجرمانه مقرر در قانون جرایم رایانه‌ای و سایر قوانین مرتبط شود.

برای مثال، اگر شخصی با استفاده غیرمجاز از داده‌ها یا سامانه‌های رایانه‌ای و مخابراتی، وجهی را بدون اجازه از حساب دیگری منتقل کند، موضوع می‌تواند از جنبه کیفری قابل پیگیری باشد.

بنابراین، صرف اینکه برداشت از طریق اینترنت یا تلفن همراه انجام شده است، به معنای غیرقابل پیگیری بودن آن نیست.

برای شکایت فیشینگ به کجا مراجعه کنیم؟

اگر قربانی فیشینگ یا برداشت غیرمجاز شده‌اید، بهتر است مستندات مربوط به حادثه را حفظ کرده و موضوع را از طریق پلیس فتا و مراجع قضایی صالح پیگیری کنید.

در این پرونده‌ها، جزئیاتی مانند زمان برداشت، مبلغ، شماره پیگیری تراکنش، حساب یا کارت مقصد، شماره تلفن، آدرس سایت یا لینک مورد استفاده و پیام‌های ردوبدل‌شده می‌تواند اهمیت داشته باشد.

هرچه اطلاعات اولیه دقیق‌تر حفظ شود، بررسی مسیر وقوع جرم و تراکنش‌ها می‌تواند آسان‌تر باشد.

آیا امکان برگشت پول وجود دارد؟

در برخی پرونده‌ها امکان شناسایی مسیر انتقال وجه و پیگیری برای بازگرداندن وجوه وجود دارد، اما هیچ تضمینی وجود ندارد که در همه موارد وجه بلافاصله یا به طور کامل بازگردانده شود.

سرعت اقدام، نحوه انتقال وجه، امکان شناسایی دریافت‌کننده و وضعیت حساب مقصد از جمله عواملی است که می‌تواند در روند پیگیری مؤثر باشد.

به همین دلیل، اگر برداشت غیرمجاز اتفاق افتاده است، مراجعه و اقدام سریع اهمیت زیادی دارد.

چگونه از فیشینگ جلوگیری کنیم؟

برای کاهش خطر فیشینگ، چند نکته ساده اما مهم را رعایت کنید:

اول: روی لینک‌های ناشناس موجود در پیامک‌ها و پیام‌های شبکه‌های اجتماعی کلیک نکنید.

دوم: برای ورود به اینترنت‌بانک یا درگاه پرداخت، آدرس سایت را با دقت بررسی کنید.

سوم: اطلاعات کارت، رمز پویا و کدهای بانکی را در اختیار دیگران قرار ندهید.

چهارم: به پیام‌هایی که شما را تحت فشار قرار می‌دهند تا «فوراً» روی یک لینک کلیک کنید، با شک و احتیاط نگاه کنید.

پنجم: اگر صفحه‌ای از شما اطلاعات بانکی درخواست کرد، ابتدا از معتبر بودن آن مطمئن شوید.

یک نکته مهم حقوقی

در پرونده‌های فیشینگ، قربانی گاهی تصور می‌کند چون خودش اطلاعات کارت را وارد کرده، دیگر امکان شکایت یا پیگیری وجود ندارد.

این تصور همیشه درست نیست.

باید مشخص شود اطلاعات چگونه به دست مجرم رسیده، انتقال وجه چگونه انجام شده، چه کسی از اطلاعات استفاده کرده و رفتار انجام‌شده دقیقاً با چه عنوان قانونی قابل بررسی است.

بنابراین، قربانی بودن در یک عملیات فیشینگ به معنای از دست رفتن حق پیگیری قانونی نیست.

جمع‌بندی

فیشینگ یکی از روش‌های رایج سوءاستفاده از اطلاعات کاربران در فضای مجازی است که می‌تواند به برداشت غیرمجاز از حساب بانکی منجر شود.

اگر چنین اتفاقی برای شما افتاد، موضوع را جدی بگیرید و در کوتاه‌ترین زمان ممکن نسبت به مسدود کردن دسترسی بانکی، حفظ مستندات و پیگیری موضوع از طریق مراجع مربوط اقدام کنید.