حقوق کارگر در صورت اخراج چیست؟ چه حقوقی دارید؟

اخراج شدن از کار، به‌خصوص زمانی که بدون اطلاع قبلی یا بدون تسویه کامل انجام شود، می‌تواند برای هر کارگری نگران‌کننده باشد. بسیاری از کارگران در چنین شرایطی نمی‌دانند آیا کارفرما حق اخراج آنها را داشته و پس از پایان کار، چه حقوق و مزایایی به آنها تعلق می‌گیرد.

قانون کار برای پایان رابطه کاری و حقوق کارگران مقررات مشخصی دارد و صرف اخراج شدن به این معنا نیست که کارگر تمام حقوق خود را از دست می‌دهد.

آیا کارفرما می‌تواند کارگر را اخراج کند؟

پاسخ این سؤال به نوع قرارداد، علت اخراج و شرایط رابطه کاری بستگی دارد.

در قراردادهای کار، کارفرما نمی‌تواند بدون توجه به مقررات قانون کار، رابطه کاری را به هر شکلی که بخواهد خاتمه دهد.

مطابق ماده ۲۷ قانون کار، در صورتی که کارگر در انجام وظایف محوله قصور ورزد یا آیین‌نامه‌های انضباطی کارگاه را پس از تذکرات کتبی نقض کند، با رعایت شرایط قانونی امکان فسخ قرارداد کار از سوی کارفرما وجود دارد.

بنابراین، اینکه کارفرما صرفاً اعلام کند «دیگر سر کار نیا» لزوماً به معنای قانونی بودن اخراج نیست و شرایط پرونده باید بررسی شود.

کارگر اخراج‌شده چه حقوقی دارد؟

یکی از مهم‌ترین حقوق کارگر پس از پایان رابطه کاری، دریافت حقوق و مزایای پرداخت‌نشده است.

اگر کارفرما حقوق ماه‌های گذشته، اضافه‌کاری یا سایر مزایای قانونی کارگر را پرداخت نکرده باشد، کارگر می‌تواند مطابق مقررات برای مطالبه آنها اقدام کند.

همچنین موضوع مزایای پایان کار یا سنوات اهمیت زیادی دارد.

مطابق ماده ۲۴ قانون کار، در صورت خاتمه قرارداد کار، کارفرما مکلف است به کارگری که مطابق قرارداد، کار انجام داده است، بر اساس سابقه کار، مزایای پایان کار پرداخت کند.

برای مثال، اگر کارگری چند سال در یک شرکت مشغول به کار بوده و رابطه کاری او خاتمه پیدا کرده باشد، موضوع سنوات باید در تسویه‌حساب او مورد توجه قرار گیرد.

تکلیف عیدی و مرخصی چه می‌شود؟

اخراج شدن باعث از بین رفتن حقوقی که کارگر در طول مدت اشتغال به دست آورده نمی‌شود.

عیدی و پاداش نیز در صورت وجود شرایط قانونی باید مطابق مقررات مربوط محاسبه و پرداخت شود.

همچنین اگر کارگر از مرخصی استحقاقی خود استفاده نکرده باشد، موضوع مطالبات مربوط به مرخصی نیز می‌تواند در تسویه حساب مورد بررسی قرار گیرد.

بنابراین، کارگر نباید تصور کند که با پایان رابطه کاری، تمام مطالبات او نیز از بین می‌رود.

اگر کارگر بدون دلیل اخراج شود چه کند؟

اگر کارگر معتقد باشد که اخراج او برخلاف قانون بوده است، می‌تواند برای پیگیری موضوع به مراجع حل اختلاف کار مراجعه کند.

در چنین پرونده‌ای، قرارداد کار، فیش‌های حقوقی، سوابق بیمه، پیام‌های کاری، مدارک پرداخت حقوق، حضور و غیاب و سایر اسناد می‌تواند برای اثبات رابطه کاری و شرایط اخراج اهمیت داشته باشد.

حتی نداشتن قرارداد کتبی نیز لزوماً به این معنا نیست که کارگر هیچ حقی ندارد؛ زیرا رابطه کار می‌تواند با دلایل و مدارک دیگری نیز اثبات شود.

آیا کارگر اخراج‌شده می‌تواند بیمه بیکاری بگیرد؟

در صورت وجود شرایط مقرر قانونی، شخصی که بدون میل و اراده خود بیکار شده ممکن است بتواند از مقررات مربوط به بیمه بیکاری استفاده کند.

اما صرف اخراج شدن به تنهایی برای دریافت بیمه بیکاری کافی نیست و شرایط قانونی، سابقه پرداخت حق بیمه و نحوه خاتمه رابطه کاری باید بررسی شود.

به همین دلیل، اگر فردی پس از اخراج قصد استفاده از بیمه بیکاری را دارد، بهتر است موضوع را بدون تأخیر و با توجه به مهلت‌ها و شرایط قانونی پیگیری کند.

یک نکته مهم برای کارگران

یکی از اشتباهات رایج این است که کارگر پس از اخراج، بدون بررسی دقیق، برگه‌ای با عنوان تسویه‌حساب کامل یا رضایت‌نامه امضا می‌کند.

قبل از امضای هر سندی باید متن آن با دقت مطالعه شود و مشخص باشد که چه مبالغی پرداخت شده و آیا درباره تمام مطالبات کارگر تعیین تکلیف شده است یا خیر.

همچنین بهتر است مدارکی مانند قرارداد، فیش حقوقی، سابقه بیمه و پیام‌های مرتبط با کار تا پایان رسیدگی حفظ شوند.

جمع‌بندی

اخراج شدن به معنای از بین رفتن حقوق قانونی کارگر نیست. بسته به شرایط رابطه کاری، کارگر ممکن است نسبت به حقوق معوقه، مزایای پایان کار، سنوات، عیدی، مطالبات مربوط به مرخصی و در صورت وجود شرایط قانونی، بیمه بیکاری حق داشته باشد.

از طرف دیگر، قانونی بودن یا نبودن اخراج نیز باید با توجه به نوع قرارداد و علت پایان همکاری بررسی شود.

اگر کارگری معتقد باشد برخلاف مقررات از کار اخراج شده یا کارفرما از پرداخت حقوق و مزایای قانونی او خودداری کرده است، می‌تواند موضوع را از طریق مراجع حل اختلاف کار پیگیری کند.